De Europese Commissie wil meer van het spaargeld dat vandaag op bankrekeningen staat, laten doorstromen naar Europese bedrijven en investeringen. Dat betekent niet dat Brussel geld van je rekening wil halen, maar wel dat het sparen en beleggen aantrekkelijker — en meer gestuurd — wil maken. De aanleiding is onder meer dit bericht over de plannen van Ursula von der Leyen.
Volgens de Commissie staat ongeveer 70% van het spaargeld van Europese gezinnen op bankdeposito’s. Samen gaat het om circa 10.000 miljard euro. Dat geld is veilig en beschikbaar, maar financiert volgens Brussel te weinig groeibedrijven, innovatie, energieprojecten en defensie.
De grote vraag is dus niet of je spaargeld plots verdwijnt. De echte vraag is: zal Europa je via belastingen, producten en regels meer richting beleggen duwen?
Waarom kijkt Europa naar spaargeld?
Europa staat voor een bijzonder dure investeringsgolf. Er is geld nodig voor onder meer:
- energie en de groene transitie;
- digitalisering en artificiële intelligentie;
- infrastructuur;
- defensie;
- Europese bedrijven die willen doorgroeien.
In het Draghi-rapport werd de jaarlijkse extra financieringsbehoefte geraamd op 750 tot 800 miljard euro per jaar. Tegelijk hebben veel overheden weinig ruimte om zelf nog veel meer te lenen of uit te geven.
De overheidsschuld ligt in verschillende landen al hoog. Ook België zit met een schuldgraad van meer dan 100% van het bbp. Meer belastingen heffen of nog meer overheidsschuld aangaan, ligt politiek en financieel moeilijk.
Daarom kijkt Brussel nu nadrukkelijker naar privaat kapitaal.
Wat is de Savings and Investments Union?
De Europese Commissie noemt haar plan de Savings and Investments Union, ofwel de Unie voor Sparen en Investeren.
Het basisidee is eenvoudig: Europese gezinnen sparen veel, maar beleggen relatief weinig in Europese aandelen, fondsen of groeibedrijven. Daardoor zoeken ondernemingen vaker geld in de Verenigde Staten of buiten Europa.
Brussel wil dat veranderen door Europese kapitaalmarkten beter te laten samenwerken. Daarbij wordt gedacht aan:
- fiscaal voordelige beleggings- en spaarrekeningen;
- eenvoudiger toegang tot beleggingsproducten;
- regels die investeren via banken, verzekeraars en pensioenfondsen makkelijker maken;
- minder versnipperde Europese kapitaalmarkten;
- meer uniforme controle en toezicht.
De Commissie schat dat hierdoor tot 470 miljard euro extra investeringen kan vrijkomen.
Wordt je spaargeld afgepakt?
Nee. Er ligt geen plan op tafel om spaargeld op bankrekeningen te confisqueren of automatisch naar Europese projecten te sturen.
Je bankrekening blijft van jou. Je kunt je geld nog steeds opnemen, op een spaarrekening laten staan of zelf beslissen waarin je belegt.
Wel verandert mogelijk de omgeving waarin je die keuze maakt. Als bepaalde beleggingsproducten fiscaal interessanter worden dan een klassieke spaarrekening, kan dat mensen aanzetten om een deel van hun geld anders te gebruiken.
Dat is een belangrijk verschil:
- dwang zou betekenen dat de overheid beslist wat er met jouw geld gebeurt;
- sturing betekent dat de overheid bepaalde keuzes financieel aantrekkelijker maakt.
Voorlopig gaat het vooral over die tweede vorm.
Waarom is dit politiek gevoelig?
De woorden van Ursula von der Leyen vielen op omdat ze Europese spaargelden omschreef als “lui” geld: geld dat niet genoeg zou werken voor de Europese economie.
Dat botst bij veel spaarders. Voor gezinnen is geld op een spaarrekening niet lui, maar vaak een buffer voor onverwachte kosten, een woning, pensioen, kinderen of financiële rust.
Bovendien is beleggen niet hetzelfde als sparen.
Een spaarrekening is normaal gezien laagdrempelig, liquide en beschermd tot 100.000 euro per persoon per bank via het depositogarantiestelsel. Beleggen kan op lange termijn meer rendement opleveren, maar brengt ook risico’s mee. De waarde kan dalen en je geld is niet altijd meteen beschikbaar zonder verlies.
Wie spaargeld richting investeringen wil verschuiven, moet daar dus eerlijk over zijn. Hogere verwachte opbrengsten horen samen te gaan met een hoger risico.
Europa probeert dit al langer
De Savings and Investments Union is geen volledig nieuw idee. Ze bouwt voort op de Capital Markets Union, een Europees project dat al in 2015 werd gelanceerd.
Het doel was toen eveneens om Europese kapitaalmarkten dieper, eenvoudiger en beter verbonden te maken. Tien jaar later is de vooruitgang beperkt. Europa blijft sterk afhankelijk van banken, terwijl ondernemingen in de Verenigde Staten veel makkelijker geld ophalen via aandelenmarkten, private investeerders en fondsen.
De nieuwe aanpak is dus deels een herstart: dezelfde structurele uitdaging, maar met meer druk door de geopolitieke situatie, hogere defensie-uitgaven en de concurrentie met de VS en China.
Wat betekent dit concreet voor Belgische spaarders?
Op korte termijn verandert er waarschijnlijk weinig aan je gewone spaarrekening. Je hoeft geen actie te ondernemen omdat Brussel deze plannen aankondigt.
Op langere termijn kun je wel meer producten zien die sparen en beleggen combineren, bijvoorbeeld:
- fiscaal voordelige langetermijnbeleggingsrekeningen;
- Europese pensioen- of investeringsproducten;
- eenvoudiger gespreide fondsen;
- producten die geld investeren in Europese bedrijven, infrastructuur of de energietransitie.
Of dat gunstig is, hangt af van de concrete regels. Een belastingvoordeel kan interessant zijn, maar alleen als de kosten, risico’s en voorwaarden transparant blijven.
Eerst een buffer, daarna pas beleggen
Voor de meeste gezinnen blijft de volgorde belangrijk.
1. Hou een financiële buffer aan
Geld dat je binnen enkele jaren nodig hebt — voor onverwachte kosten, belastingen, een verbouwing of een woning — hoort meestal niet in risicovolle beleggingen.
2. Kijk naar je termijn
Heb je geld minstens vijf tot tien jaar niet nodig? Dan kan gespreid beleggen mogelijk een rol spelen. Hoe korter je beleggingshorizon, hoe groter het risico dat je op een slecht moment moet verkopen.
3. Laat fiscale voordelen niet je enige reden zijn
Een aantrekkelijk belastingregime maakt een product niet automatisch goed. Kijk ook naar instapkosten, jaarlijkse kosten, risico, flexibiliteit en wat er gebeurt als je vroeger geld nodig hebt.
4. Spreid altijd
Wie belegt, zet beter niet alles op één bedrijf, één sector of één Europees thema. Een brede spreiding blijft voor veel particuliere beleggers verstandiger dan gokken op één trend.
De kern: meer keuze, maar ook meer verantwoordelijkheid
Europa heeft inderdaad meer productief kapitaal nodig. Sterkere Europese bedrijven, innovatie en infrastructuur kunnen op lange termijn ook goed zijn voor de economie en werkgelegenheid.
Maar spaargeld van gezinnen is geen gratis pot geld die zomaar voor politieke doelstellingen beschikbaar is. Het is vaak opgebouwd na jaren werken en dient voor zekerheid.
Als Brussel burgers richting beleggen wil sturen, moet dat gebeuren met duidelijke informatie, eerlijke risico’s, lage kosten en volledige keuzevrijheid. Niet door spaarders het gevoel te geven dat voorzichtig omgaan met hun eigen geld een probleem is.
De belangrijkste boodschap voor jou als spaarder? Laat je niet opjagen door grote Europese bedragen. Zorg eerst voor voldoende reserve, bepaal wanneer je geld nodig hebt en beleg alleen het deel dat je op lange termijn kunt missen.
Mozzeno lanceert beleggingsfonds en gaat samenwerken met kredietmakelaars